مقبره مولانا،سود سرشاري نصيب صنعت گردشگري تركيه مي كند


نويسنده: دلبر توكلي






يونسكو سال آينده را سال مولانا نام نهاده، البته به زعامت تركيه و بدون شراكت ايران. مراسم سالمرگ مولانا آذر ماه هر سال در قونيه برگزار مي شود. اين مراسم سالانه سود سرشاري نصيب صنعت گردشگري تركيه مي كند كه اين امر چهره اين شهر را تغيير داده است. قونيه شهر پنجم تركيه، در شرق اين كشور قرار دارد با مساجد بسيار و مقبره مولانا كه «گنبد خضرا» نام دارد، به عنوان شهري مطرح، در كاتالوگ هاي توريستي همه آژانس هاي مسافرتي جهان ديده مي شود. مراسم سالمرگ مولانا همراه با رقص سماع است كه طرفداران بسيار دارد. جالب اين است كه رقص سماع در دوران آتاتورك در اين كشور ممنوع شد و فرقه مولويه تحت تعقيب قرار گرفتند. اما حالا هر ساله اين رقص به گونه نمايشي در مجتمع پرزرق و برق مولانا كه تركيه براي احداثش هزينه گزافي كرده است، هزاران گردشگر معنوي را به قونيه مي كشاند. تركيه توانسته است سماع و مولانا را به صنعت گردشگري كشورش پيوند بزند و آمار گردشگران را هر ساله در مراسم يادبود مولانا بالا ببرد. ناگفته نماند كه سال گذشته، رقص سماع در فهرست ميراث فرهنگي يونسو به ثبت رسيد.

تاثير حضور مولانا بر صنعت گردشگري قونيه به حدي است كه ساخت مجسمه هاي مختلف از چهره، مقبره و رقص سماع مولانا جزو صنايع دستي پررونق اين شهر محسوب مي شود و اين صنايع دستي در سبد سوغات همه گردشگراني كه به اين شهر سفر مي كنند يافت مي شود.

به رغم آن كه مولانا در شهر بلخ متولد شده و تمام اشعار او به زبان پارسي است و حتي در خود تركيه، آثار او جزو ادبيات پارسي جاي گرفته است و در هر دايره المعارف كه نام اين شاعر بزرگ جست وجو شود، نتيجه، شاعر و متصوف پارسي است، مي بينيم كه تركيه با توسعه گردشگري خود مولانا را به نوعي ترك معرفي مي كند، البته بديهي است كه حضور مقبره مولانا در تركيه آن را به يك شهر گردشگرپذير تبديل كرده و موجب شده كه از اين رهگذر نام مولانا در سراسر جهان شناخته شود.

روزنامه سان فرانسيسكو در اين باره مي نويسد: «اگر مي خواهيد با محبوب ترين شاعر روز آمريكا آشنا شويد بايد يك هواپيما سوار شويد و به قونيه برويد، جايي كه آرامگاه يا مزار جلال الدين محمد بلخي معروف به رومي قرار دارد. يكي از جلوه هاي بي نظير مراسم مولانا مراسم سماع است كه در نوع خود طرفداران زيادي دارد. به گونه اي كه بحث گردشگري عرفاني را جايگزيني براي ديگر گونه هاي گردشگري در اين منطقه كرده است. مراسم معنوي رقص سماع عشق معنوي انسان و برگشت بنده به حق و رسيدن انسان به ملكوت را متبلور مي كند. رقصنده سماع، در سر يك كلاه (به نشانه سنگ قبر) و بر تن يك عبا (به نشانه كفن) دارد كه به در آوردن خرقه حقيقت واقعي (باطن) جلوه مي كند. موقع رقصيدن، با دستاني باز، دست راست به مانند اين كه دعا مي كند براي به دست آوردن كرم الهي باز مي شود و چشمان با نگاه كردن به دست چپ كه رو به پايين است، لطفي كه از حق گرفته است را با مردم تقسيم مي كند.»

به اعتقاد مردم قونيه كه هر سال اين رقص را به مدت يك هفته در هفته منتهي به مرگ مولوي برگزار مي كنند، رقصنده سماع از راست به چپ چرخيده و با 72 دور چرخش به 72 ملت دنيا و تمام آفريده ها سلام و با مهر و عشق و عطوفت آغوش باز مي كند. مردم قونيه مي گويند: «بر اساس اعتقادات ما انسان براي دوست داشتن و مورد مهر قرار گرفتن آفريده شده است، حضرت مولوي گفته كه تمام عشق ها پلي است به عشق الهي.»

محمد يوندن، مدير گردشگري قونيه با اشاره به اين كه سالانه ميزبان افراد مشهوري از سراسر جهان است كه نامشان را نمي داند، مي گويد: «سالانه حدود يك ميليون گردشگر از مقبره مولانا ديدن مي كنند كه حدود 400 هزار نفر آن، گردشگران خارجي هستند.»

وي با تاكيد بر اين كه مولوي و سماع در قونيه از جايگاه ويژه اي برخوردار است و اين امر موجب جذب هزاران گردشگر به اين شهر مي شود مي گويد: «قونيه با يك ميليون نفر جمعيت سالانه ميزبان مليت هاي مختلف از ژاپني ها تا آمريكايي ها است كه در مراسم مولانا شركت مي كنند. البته از آن جا يي كه اين شهر در مسير تورهاي فرهنگي تركيه قرار دارد، زيارت مولانا در برنامه همه تورها، قرار داده مي شود.»

ناگفته نماند قونيه سالانه به تعداد جمعيت ساكن در شهرش ميزبان گردشگران داخلي و خارجي است و به رغم آن كه شهرداري اين شهر توجهي به فضاي سبز آن ندارد و تابلوهاي راهنما به زبان انگليسي در قونيه ديده نمي شود از نظر زيرساخت هاي اقامتي غني است.

مدير گردشگري قونيه در اين خصوص مي گويد: «قونيه داراي 15 هتل، پنج، چهار و سه ستاره است كه در مجموع 300 تخت را پوشش مي دهد، البته هتل ها در اين شهر زير نظر دو بخش جهانگردي و شهرداري هستند، البته اقامتگاه هاي محلي داراي استاندارد نيز به گردشگران خدمات مي دهند.»

اما مسوولان امر گردشگري اين شهر تنها به حضور مقبره مولانا براي جذب گردشگر اكتفا نكرده و اقدام به اجراي برنامه هاي مختلف فرهنگي - نمايشي كرده اند.

«محمد يوندن» با اشاره به برنامه هاي جديد قونيه براي جذب گردشگران مي گويد: «امسال اقدام به اجراي مسابقات عكاسي و نقاشي با موضوع مولوي و سماع كرده ايم و طي دو سال اخير كشورهاي مختلفي به اجراي موسيقي مذهبي در قونيه مبادرت كرده اند.»

وي با اعتقاد به اين كه مولانا متعلق به جهان اسلام است، گفت: «نمي توان گفت مولانا كجايي است، او متعلق به اسلام است و نمي توان گفت ازبك است، ترك يا ايراني، اما در جهان اسلام به عنوان يك فيلسوف شناخته شده است.»

ناگفته نماند كه موزه ها يكي از منابع درآمدزاي وزارت فرهنگ و گردشگري تركيه محسوب مي شوند و بازديد 18 ميليون نفر طي سال 2005 از موزه هاي مختلف اين كشور درآمدي بالغ بر 85 ميليون لير ترك، نصيب خزانه دولت كرده است و از جمله عوامل مؤثر در اقتصاد تركيه شمرده مي شود. با افزايش ميزان گردشگر و بروز تحول در نگاه مردم به موزه ها موجب شد تا 93 موزه وابسته به وزارت فرهنگ طي سال گذشته ميزبان 18 ميليون بازديدكننده بوده و از اين رو سال گذشته براي موزه ها سالي پربار شمرده مي شود. بنا بر آمار منتشر شده پنج موزه بزرگ اين كشور از نظر ميزبان بازديدكننده بيش ترين آمار را به خود اختصاص داده و امانت هاي مقدس از نظر جلب توجه گردشگران فرهنگي در رديف نخست قرار گرفتند. موزه هاي،توپ كاپي، ايا صوفيه، موزه مولوي قونيه، موزه فضاي بازگورمه و موزه حاجي بكتاش از اين حيث بسيار فعال هستند. از نظر درآمدزا موزه توپي كاپي در رده اول قرار دارد و موزه هاي ايا صوفيه و موزه فضاي بازگورمه و موزه مولوي قونيه در رده هاي بعدي قرار گرفتند.

اما تركيه براي بالا بردن درآمد صنعت گردشگري و توسعه گردشگري فرهنگي به مقبره مولانا اكتفا نكرده و معتقد است كه مزار شمس تبريزي نيز در اين كشور و در شهر قونيه است و ياران حسود مولانا كه طاقت ديدار شمس و مولانا را نداشتند، شمس را كشتند و به چاه انداختند و حالا در قونيه جايي است كه به مزار شمس منسوب است. به هر حال سال مولانا به نام تركيه رقم خورد تا سود سرشاري نصيب اين كشور شود اما به رغم آن كه آرامگاه فردوسي در طوس، حافظ و سعدي در شيراز و شمس تبريزي زادگاهش در تبريز و مدفنش در خوي است به دليل بي مهري مسوولان امر، تاكنون نتوانسته اند در جذب گردشگر، گوي سبقت را از قونيه بربايند
منبع:
روز نامه سرمایه